از ساعات ابتدایی صبح جمعه، جمعیت در بخشهای مختلف مسیر تعیینشده حضور یافتند. اگرچه زمان رسمی آغاز مراسم ساعت ۸ صبح اعلام شده بود، گزارشها از حضور شماری از شرکتکنندگان پیش از آغاز رسمی برنامه حکایت داشت. محور اصلی برنامه از میدان امام حسین(ع)، حدفاصل چهارراه نواب تا میدان انقلاب اسلامی، تعیین شده بود و میدان انقلاب به عنوان محل مرکزی اجتماع معرفی شد.
از دفاع مقدس تا شرایط امروز
برگزاری این اجتماع در آستانه هفته دفاع مقدس، به آن وجهی تاریخی نیز بخشید. شورای هماهنگی تبلیغات اسلامی در اطلاعیه پیش از برگزاری مراسم، هدف از این برنامه را بازخوانی میراث ایثار و مقاومت ملت ایران و پیوند تجربه نسلهای دوران دفاع مقدس با نسل امروز عنوان کرده بود.
در این اطلاعیه تأکید شده بود که حضور گروههای مختلف اجتماعی، از خانوادهها و جوانان گرفته تا پزشکان، دانشجویان، طلاب، کسبه، هنرمندان و دیگر اقشار، در کنار ساختارهای سازمانیافته بسیج، قرار است تصویری از ظرفیتهای متنوع جامعه ایران ارائه کند. بر همین اساس، برگزارکنندگان تلاش داشتند مفهوم «آمادگی ملی» را تنها در چارچوب فعالیت نظامی تعریف نکنند و آن را به حوزههایی همچون مسئولیت اجتماعی، همبستگی و حضور عمومی نیز پیوند بزنند.
این رویکرد در شرایطی مطرح میشود که طی ماههای اخیر، مفهوم «جانفدا» به عنوان عنوان یک پویش مردمی در سطح کشور مطرح شده و برنامههای مختلفی با این نام در شهرهای گوناگون برگزار شده است. در تهران اما برگزاری رزمایش ۳۱۳ هزار نفری، به دلیل گستره برنامه و حضور گروههای متعدد، به یکی از مهمترین اجتماعات این پویش تبدیل شد.
تأکید رئیسجمهور بر وحدت و انسجام
مسعود پزشکیان، رئیسجمهور، نیز در حاشیه این رزمایش حضور یافت و درباره پیام این اجتماع گفت: «ما جانمان فدای مردم، کشور و ایران است و با تمام وجود برای کشور در حال تلاش هستیم.» او همچنین بر نقش وحدت و انسجام در مواجهه با تهدیدها تأکید کرد و گفت انسجام در مسائل مختلف میتواند دشمن را ناامید کند.
حضور رئیسجمهور در این مراسم، در کنار حضور دیگر مسئولان، نشاندهنده اهمیت سیاسی و اجتماعی این اجتماع برای برگزارکنندگان بود. محسن حاجیمیرزایی، رئیس دفتر رئیسجمهور نیز در جمع شرکتکنندگان حضور یافت و بر اهمیت وحدت، همبستگی ملی و حفظ عزت و اقتدار ایران تأکید کرد.
از نگاه برگزارکنندگان، پیام اصلی این اجتماع آن بود که در شرایط تهدید، ظرفیتهای اجتماعی کشور میتواند در کنار ساختارهای رسمی دفاعی و امنیتی قرار گیرد. این نگاه، در سخنان مسئولان حاضر در مراسم نیز بازتاب داشت.
طائب: «جانفدا» نماد آمادگی برای دفاع
حجتالاسلام حسین طائب، رئیس سازمان بسیج مستضعفین، در این مراسم «جانفدا» را نمادی از آمادگی مردم برای دفاع همهجانبه از کشور توصیف کرد. او گفت این پویش نشاندهنده «مردمیسازی دفاع و امنیت» و جلوهای از اقتدار ملی است.
طائب همچنین با اشاره به رزمایش ۳۱۳ هزار نفری تهران، از برنامهریزی برای آموزش نیروهای داوطلب خبر داد و اعلام کرد دورههای مقدماتی و تکمیلی در حوزههای زمینی، هوایی و دریایی برای شرکتکنندگان در نظر گرفته شده است.
او همچنین «جانفدا» را یکی از گستردهترین پویشهای مردمی در شرایط جنگی توصیف کرد و بر نقش حضور مردم در آنچه مقاومت ملی خواند، تأکید داشت. بخش مهمی از سخنان او به این موضوع اختصاص داشت که مشارکت مردم میتواند به عنوان یکی از مؤلفههای قدرت ملی مورد توجه قرار گیرد.
چمران: حضور اقشار مختلف
مهدی چمران، رئیس شورای اسلامی شهر تهران، نیز در حاشیه این مراسم با اشاره به حضور اقشار مختلف مردم گفت شرکتکنندگان با سنین و سلایق گوناگون در این اجتماع حاضر شدهاند.
حضور خانوادهها، جوانان و گروههای مختلف اجتماعی در مسیر برگزاری مراسم، یکی از ویژگیهایی بود که در گزارشهای مربوط به این رویداد مورد توجه قرار گرفت. برگزارکنندگان نیز پیش از مراسم بر حضور اصناف و گروههای مختلف جامعه تأکید کرده بودند.
«جانفدا»؛ از یک عنوان تا یک سازمان اجتماعی
آنچه در این اجتماع بیش از هر چیز به چشم آمد، تلاش برای تبدیل یک عنوان و شعار به یک ساختار سازمانیافته اجتماعی بود. ثبتنام داوطلبان، آموزشهای مقدماتی و تخصصی و سازماندهی نیروها از جمله محورهایی است که در ماههای اخیر در ارتباط با پویش «جانفدا» مطرح شده است.
به گفته مسئولان برگزارکننده، قرار است این برنامه پس از تهران در دیگر استانها و شهرهای کشور نیز دنبال شود. در همین چارچوب، پیش از برگزاری اجتماع تهران، نمونههایی از برنامههای «جانفدایان ایران» در شهرستانهای مختلف برگزار شده بود. برای نمونه، در شهریار نیز اجتماع «جانفدایان ایران» با حضور مسئولان، خانوادههای شهدا و گروههایی از مردم برگزار شد و برگزارکنندگان آن را با هدف تقویت روحیه ایثار و آمادگی اجتماعی معرفی کردند.
با این حال، رقم ۳۱۳ هزار نفر که برای اجتماع تهران اعلام شده، رقم اعلامی برگزارکنندگان است و ارزیابی مستقل آن در منابعی که بررسی شد ارائه نشده است. بنابراین در گزارشهای حرفهای بهتر است این عدد با عبارت «به گفته برگزارکنندگان» ذکر شود.
خیابان؛ محل نمایش یک پیام
اجتماع «جانفدایان ایران» از این منظر تنها یک مراسم رسمی نبود؛ خیابانهای مرکزی تهران در یک روز تعطیل به محل حضور گروههایی از مردم و نمایش نمادهای ملی تبدیل شد. پرچم ایران، حضور خانوادهها و جوانان و حرکت گروههای مختلف در مسیر تعیینشده، فضای متفاوتی را در مرکز پایتخت ایجاد کرد.
برگزارکنندگان تلاش کردند این حضور را در امتداد تجربه تاریخی دفاع مقدس و شرایط جدید امنیتی و اجتماعی کشور تعریف کنند؛ شرایطی که به باور آنان، نیازمند حفظ انسجام و آمادگی عمومی است. همزمانی این مراسم با نزدیک شدن هفته دفاع مقدس نیز به آن امکان داد تا میان خاطره جنگ هشتساله و مفاهیم جدیدی همچون آمادگی اجتماعی، مسئولیت ملی و حضور داوطلبانه ارتباط برقرار شود.
یک پیام با چند مخاطب
«جانفدایان ایران» برای برگزارکنندگان، بیش از یک اجتماع مقطعی است. هدف اعلامشده آن ایجاد شبکهای از نیروهای داوطلب و آموزشدیده و تقویت ظرفیتهای مردمی در حوزه دفاع و خدمت عنوان شده است. از سوی دیگر، حضور رئیسجمهور و شماری از مسئولان در این مراسم، به رویداد وجهی سیاسی و ملی بخشید.
در نهایت، اجتماع ۲۷ شهریور تهران را میتوان یکی از مهمترین برنامههای پویش «جانفدا» در سال جاری دانست؛ رویدادی که سه محور اصلی آن، یعنی حضور مردمی، آمادگی و انسجام ملی، در سخنان برگزارکنندگان و مسئولان حاضر بارها تکرار شد. اکنون باید دید این پویش در ادامه مسیر خود چگونه سازماندهی خواهد شد و آموزش و مشارکت داوطلبان در دیگر شهرها و استانها با چه سازوکاری ادامه پیدا میکند.
منبع خبر: جمهور
